محمد ابراهيم نواب ( بدايع نگار )
67
فيض الدموع شرح زندگانى و شهادت امام حسين ( ع ) ( فارسي )
سبك نثر بدايعنگار مرحوم ملك الشعراى بهار دربارهء سبك بدايعنگار مىگويد : « سبك بدايعنگار در اين رساله ( ترجمهء نامه حضرت أمير المؤمنين علي عليه السلام به مالك اشتر ) بسيار ممدوح ومطبوع است وطعم نثر نظام الملك وجرفادقانى « 1 » واستادان عهد سلجوقى را به خواننده مىچشاند ومن از نثرهاى ساده وفنّى قرون متوسط وأخير ، نثرى تمامتر وكاملتر از عبارات اين رساله ومقدمهاش نيافتهام » « 2 » . مختصات سبك نثر فارسي در تاريخ بيهقى ودورهء سلجوقى آشنايى با ويژگيهاى سبكى نثر فارسي در دو قرن چهارم وپنجم ومقايسهاى كوتاه با خصايص سبكى فارسي درى اين دوران وحسن تقليد محمد إبراهيم بدايعنگار صاحب كتاب فيض الدموع از اين سبك ، ما را به اهميت نثر اين اثر واقف مىسازد . 1 . نثر در اين دو قرن ، مفصلتر وداراى جملههاى طولانىتر مىباشد ، مترادفات لفظي كمتر ولى ألفاظ وعباراتى كه در قديم رايج نبوده ، در جهت روشن نمودن مطلب بكار مىرفته است . لذا اطناب نمود بيشترى نسبت به دوره قبل دارد . البتة نه اطناب ملالآور كه از محسّنات تاريخ بيهقى است . 2 . سبك اين دوره سعى دارد بوسيلة آوردن ألفاظ ومصطلحات تازه واستعمال جملههاى پىدرپى مطلب را روشن كند وبا افزودن قدرى نمك شعري بر آن ، نوعي
--> ( 1 ) . أبو الشرف ناصح بن ظفر بن سعد منشى جرفادقانى ( گلپايگانى ) از دبيران بنام دورهء سلجوقى بود . وى در نظم ونثر دو زبان فارسي وعربى مهارت داشت . در سال 603 ه به تشويق أبو القاسم علي بن الحسين بن محمد وزير جمال الدين آي ابه الغ بابك در يكى از ممالك آذربايجان تاريخ يميني تأليف عبد الجبّار عتبى را از عربى به فارسي ترجمه كرد . ر . ك : مقدمه ترجمه تاريخ يميني تصحيح جعفر شعار ، بنگاه ترجمه ونشر كتاب . ( 2 ) . سبكشناسى ج 3 / 364 - 365 ، پرستو ، چاپ سوم ، 1349 .